عبور و مرور (فرهنگ), کسب و کار, مجله اینترنتی, نکات طلائی و آموزش

میناکاری، هنر درخشان و ماندگار ایرانی

میناکاری چیست

میناکاری هنر درخشان آتش و خاک است با رنگ‌های پخته و درخشان، این هنر در دوران صفویه در ایران به اوج خودش رسید و تا به امروز ادامه یافته است. در ادامه به این می‌پردازیم که میناکاری چیست و انواع آن را بیان می‌کنیم.

میناکاری چیست ؟

مینا در لغت نوعی گل، لعاب دندان و نوعی پرنده است، ماده‌ای از لعاب شیشه‌ای شفاف است که آن را روی کاشی و فلزات جهت ایجاد نقش و نگار استفاده‌ می‌کردند. در مواردی دیگر مینا قطعه‌ای فلزی است که به صورت ظرفی درآمده، لعاب خورده و روی آن نقاشی اسلیمی و قطعاتی به صورت پیچ و گره و گل کشیده می‌شود و در پایان، کوره طرح و رنگ را ثابت می‌کند.

تاریخچه میناکاری

پیشینه صنعت میناکاری به ۱۵۰۰ سال پیش از میلاد می‌رسد، ظهور آن بر روی فلز در طول سده ۶ تا ۴ پیش از میلاد است. اما هنر میناکاری در ایران به علت اهمیت به فرهنگ و هنر گسترش یافته است. از روزگاران پیش از عهد صفویه نمونه‌هایی از میناکاری در دست است، اما در دوران صفویه نمونه‌های قابل ملاحظه‌ای برجای مانده است، برای مثال از دربار پادشاهان قاجار قلیان‌های میناکاری، کمربندها، گلاب‌پاش‌ها، اشکدان‌ها، زیورآلات، کمربند‌ها و .. موجود هستند.

پیشرفت و گسترش میناکاری

با توجه به پیشرفت و توسعه صنعت فلز‌ها، امروزه میناکاری بر روی اشیاء فلز و نقره هم انجام می‌گیرد. اما در ابتدا آفرینش و خلق این هنر بر روی ظروف مسی انجام می‌شد، هنرمندان میناکار ارتباط نزدیکی با مسگران دارند، زیرا هنر و خلاقیت آن‌ها بسیار به هم وابسته است. اگر توجه کرده باشید ابتدا باید شیء مورد نظر خود را توسط مسگر در فرم مناسب تهیه کنید و بعد روی آن را با گل‌های گوناگون و طرح‌های شگفت انگیز طراحی کنید.

انواع ظروف میناکاری
اشیاء مینا کاری دکوراتیو

چند نکته کلیدی

  • جالب است بدانید قدیم الایام در تهیه رنگ‌ها عمدتا از مواد طبیعی استفاده می‌شود.
  • در تهیه رنگ قرمز از طلا، رنگ سبز از مس و در تهیه رنگ زرد از گل‌های ماش استفاده می‌شود.
  • هنر میناکاری در ایران بیش از دیگر شهرها رواج و رونق یافته است، اینک اصفهان یکی از شهرهای معروفی است که بیش‌ترین هنرمندان میناکار را دارد.
  • رواج صنعت میناکاری در اصفهان از دوران پهلوی و حدود ۱۳۱۰ شمسی است و در طی سی سال اخیر این صنعت توسط یکی از استادان نامدار به نام شکرالله صنیع زاده گسترش داده شده است

انواع میناکاری از جهت روش تولید

روش‌های انجام میناکاری چیست؟ در واقع هنر مینا کاری از جهت تولید به سه دسته‌ی برجسته، خانه بندی و نقاشی تقسیم می‌شود که در ادامه در مورد هر یک، به طور خلاصه توضیحاتی بیان خواهیم کرد.

روش‌های مختلف انجام میناکاری
سه روش انجام میناکاری عبارتند از: نقاشی، خانه بندی و زمینه برجسته

میناکاری نقاشی

رواج و گسترش این روش تولید عمدتا در اصفهان انجام می‌شود. مراحل انجام کار بدین صورت است که ابتدا نقش‌های مینا را بر روی لعاب شفاف شکل می‌دهند، استادان مسگر و دواتگر شیء مورد نظر را بر اساس سلیقه و طرح می‌سازند. سپس میناکار با لعاب سفید آن را می‌پوشاند و این کار تا سه یا چهار مرتبه با قرار دادن در کوره و درجه حرارت بالا انجام می‌شود. در انتها تثبیت رنگ و طرح در داخل کوره انجام می‌شود. توجه کنید که رنگ‌ها در گذشته از مواد طبیعی اما امروزه از مواد شیمیایی تهیه می‌شوند.

مینای خانه بندی

مینای خانه‌بندی یا سیمی روش قدیمی است که در آن از مفتول‌های بسیار نازک استفاده می‌شود. هنرمندان مفتول‌ها را به شکل دلخواه درآورده و با چسب بر روی قطعه کار سوار کرده و از یک لعاب شیشه‌ای جهت پوشاندن آن استفاده می‌کنند و در انتها جهت جوش خوردن آن‌ها را به کوره منتقل می‌کنند. در مراحل بعد از رنگ‌های مخصوص میناکاری استفاده می‌شود و با قرار دادن مفتول‌ها در کوره و استفاده از روش اسید کاری باید رنگ‌ها به حالت نخستین برگردند.

میناکاری خانه بندی
در میناکاری خانه بندی از مفتول‌های نازک استفاده می‌شود

نکته: جالب است بدانید هنر خانه بندی تنها در تهران و اصفهان رواج داشته است و کارگاه آموزشی این هنر در پژوهشکده میراث فرهنگی قرار دارد. از نمونه‌های آن می توان به مینای سیاه یا صائبین در جنوب کشور و اهواز اشاره کرد. اما این روش میناکاری نسبت به میناکاری شیشه‌ای کمتر طرفدار دارد.

مینای زمینه برجسته

در این روش میناکاری خطوط و طرح‌ها بر روی شیء حک می‌شود، سپس شکاف‌های ایجاد شده با لعاب‌های رنگی پر می‌شود و جهت حرارت دادن به کوره منقل می‌شود.

ظروف میناکاری یک هدیه عالی

این روزها شیء و ظروفی که بر روی آن‌ها میناکاری انجام شده است، بسیار مورد پسند افراد بوده و به عنوان هدیه در مناسبت‌های مختلف تقدیم می‌شود. این اشیا و ظروف به دلیل برخوردار بودن از هنر میناکاری بسیار با ارزش هستند و با یک بسته بندی شیک و جذاب می‌توانند هنری ماندگار باشند. این اشیا به علت برخورداری از این هنر بهتر است که جهت موارد تقدیمی در بسته‌بندی‌هایی قرار بگیرد که کمتر ضربه و آسیب ببیند؛ ضمن این‌که تهیه یک بسته‌بندی خوب می‌تواند جلوه و زیبایی بیشتری داشته باشد و حفاظت  و سلامت هدیه شما را تامین کند.
شاید بپرسید بسته بندی مناسب ظروف میناکاری چیست؟ پیشنهاد ما استفاده از انواع جعبه هدیه چوبی طرح دار است که در فروشگاه آنلاین آکوکالا با قیمت‌های عالی موجود است و کاملا مناسب هدایایی مانند ظروف میناکاری است.

چند نکته در نگهداری از اشیاء میناکاری شده

  1. کشیدن سیم ظرفشویی و اسکاچ بر روی ظروف میناکاری شده ممنوع است، از این جهت که ظروف مینا کاری شده با لعاب شفاف پر می‌شوند، جهت نظافت ظروف می‌توانید آن‌ها را با آب گرم و اسفنج بشویید.
  2. مراقب اشیاء نوک تیز و برنده باشید چرا که باعث ایجاد پریدگی و ضربه بر سطح شیء می‌شوند.
  3. حرارت زیاد باعث تغییر رنگ و آسیب به ظروف می‌شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

یازده − ده =