سینما و تلویزیون, مجله اینترنتی, نقد و بررسی فیلم

فروشنده، تحفه ای ارزشمند از دنیایی ناپخته..!

فیلم فروشنده - ساخته اصغر فرهادی

نام فیلم: فروشنده      نویسنده: اصغر فرهادی 
در این بخش تنها به نقد فیلم از جهت صحنه های فرهنگی، اجتماعی می پردازیم. در واقع هدف ما از کاربرد واژه ی نقد، در این بخش نقدی تخصصی بر ساختار یک فیلم نیست، بلکه ما نقدی خوب و بد داریم، بر درون مایه یک فیلم و بررسی تاثیری که در جامعه با اکران فیلم ایجاد شده است. از این جهت که نقد یک گزاره مهم جهت آگاهی از شرایط موجود یک کشور و اطلاع رسانی به افراد است، به راحتی می توان با بررسی یک فیلم به سمپل های مخرب و ناهنجاری های اجتماعی و فرهنگی، پی برد.
فروشنده هفتمین فیلم بلند اصغر فرهادی است که ابتدا «برسد به دست آهو» نام داشت اما در اواسط فیلم‌ برداری نامش تغییر کرد و با عنوان «فروشنده» اکران شد. در مراسم اختتامیه جشنواره کن، جایزه بهترین فیلم‌نامه به اصغر فرهادی داده شد و شهاب حسینی هم برندهٔ جایزه بهترین بازیگر مرد شد.
فروشنده به عنوان نماینده ایران در اسکار ۲۰۱۷ به آکادمی اسکار معرفی شد، و سرانجام در تاریخ نهم اسفند ماه سال ۱۳۹۵، موفق شد جایزه بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان را به دست آورد اما…

پارت اول

سخن را با این موضوع شروع می کنیم که روزنامه کیهان علیه فیلم فروشنده موضع گرفت، دیگری فیلم فروشنده را فیلم بدی دانست و بهروز افخمی فروشنده را بدترین فیلم فرهادی دانست، پس با این حساب آیا باید فروشنده را فیلم خوبی بدانیم؟!
این در حالی است که فیلم فروشنده تنها یک سری انتقادات جالب علیه افراد جامعه دارد که اکثر اوقات بسیار کلیشه و ساده روایت شده است.

پارت دو

اولین صحنه ای که در فیلم با آن روبرو می شویم، شیوه ی خاک‌ برداری نادرست است. این بیانگر مفهوم مهمی است که در ایران هیچ کاری اصولی نیست..!! بعد ها تناقض عجیبی در شخصیت عماد (شهاب حسینی) با این حادثه خاک برداری شکل می گیرد که در جای ‌خودش قابل اهمیت است. این خاک برداری خبر از یک فاجعه ی عمیق می دهد، عمادی که در ابتدا اومانیسم گراست و در انتهای فیلم..!
آیا این تناقض، شایسته و حیرت آور است؟!

پارت سه

انتقال مفهوم با تصویربرداری به درستی انجام گرفته است. وجود شکاف در سقف اتاق خواب عماد و رعنا (ترانه علیدوستی) هرچند که سطحی است، اما زیباترین تصویر آفرینی از شکاف و جدایی در رابطه زناشویی است. عماد خود در کنار تدریس ادبیات به بازیگری و فعالیت در تئاتر مشغول است و این دو شیفت کاری بودن خبر از اوضاع نا به سامان اقتصادی می دهد‌.

نقد و بررسی فیلم - فیلم فروشنده
عماد در فیلم فروشنده، در کنار تدریس به بازیگری تئاتر مشغول است

پارت چهار

عمادی که نقش فروشنده را در تئاتر دارد، نام فروشنده برای این فیلم شاید چندان جالب نباشد، چرا که مفهوم اصلی فیلم را انتقال نمی دهد، مگر عماد با توجه به درون مایه فیلم، فروشنده آبروی خویش بود؟! این در حالی است که عماد در فیلم تنها طالب و خریدار آبروی از دست رفته بود.

پارت پنجم

نکته بارز فیلم که در واقع فیلم را زیر بار نقد سنگین می برد، این است که خانه ای که عماد و رعنا به تازگی در آن وارد شده اند، در گذشته محل اسکان فاحشه ای بوده است. آیا تهاجم یا تجاوز به رعنا که هنوز هم این مسئله در فیلم به خوبی روشن نیست و مخاطب سرگردان بین تهاجم و تجاوز است، تحت تاثیر اهمال کاری خودشان بود یا فاحشه ای که ملک را ترک کرده؟! در مواردی گفته می شود: اصغر فرهادی به علت رعایت اصول شرعی و اسلامی مخاطب را سرگردان کرده و فیلم را در ابهام فرو برده است.

پارت ششم

متاسفانه اصغر فرهادی اهمال و اتفاقی را که برای رعنا رخ می دهد در سطحی از ابهام و سادگی رها کرده است و همین نکته باعث می شود فیلم به شکل عجیبی از حالت باورپذیری خارج شود. مگر خانه ای که توسط عماد و رعنا اجاره شده آن هم در شرایط فرهنگی ایران محل روسپی هاست، که این چنین خانه مورد تهاجم و تجاوز قرار می گیرد؟!

نقد فیلم فروشنده
اتفاقی که برای رعنا رخ می دهد…

پارت هفتم

اصغر فرهادی چنان فیلم را در حاشیه و ابهام فرو می برد که مخاطب نمی‌داند، تجاوز به رعنا یا نمی‌دانیم تهاجم به رعنا از سر اهمال خودش صورت گرفت، یا یک برنامه از پیش تعیین شده از سمت دوست عماد، که در این صورت شخصیت‌هایی که در این جامعه هستند را مورد نقد قرار می‌دهد و زیر سوال می‌برد. حتی اگر برنامه ای از پیش تعیین شده باشد وجود یک روسپی خانه اغراق گونه آن هم در یک ساختمان غیر قابل باور است.

پارت هشتم

تضاد شخصیت عماد در ابتدا و انتهای فیلم تلخ ترین تضاد دنیاست، و این تأثیر جامعه را بر سطح عمیقی از روان نشان می دهد.

پارت نهم

در انتهای فیلم صحنه هایی رقم می‌خورد که گویا رعنا مورد تجاوز قرار نگرفته، اما آبروی رفته مقابل همسایگان عماد را به شدت عذاب می‌دهد. نکته اینجاست آیا آبروی رفته در مقابل همسایگان با ترک آن مکان امکان پذیر و قابل حل شدن نبود؟! پس چرا نویسنده حوادثی تلخ را با صحنه هایی ساده و کلیشه و ابهاماتی ضعیف و نامناسب خلق کرد؟!  آیا این پایان باز مخاطب را به سرگردانی و سوال و درگیری های ذهنی مفیدی می رساند یا نه؟! آیا فروشنده تلاش بی ثمر و بی نتیجه ی فرهادی برای ساخت فیلمی خارج از اصول همیشگی در فضایی ابهام آور نبود؟

پارت دهم: نظر شما چیست؟! آیا واقعا فروشنده فیلم خوبی بود؟!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 × 2 =